Jest taki dzień w całym roku jedyny, kiedy pan, wójt i pleban starają się być bliżej prostego ludu. Jest taki jeden dzień w roku, gdzie urządzana przez władze szopka nie jest tylko przenośnią. Przed urzędem staje w pełnej krasie świąteczna szopka z dziecinką w żłobku. A to niechybnie oznacza, że czas już na miejską wigilię. Tak od lat być musi, aby maluczcy mieli poczucie bliskości z władzą, a władza mogła pokazać swoją dobroć wobec ludu prostego. Takie spotkania stały się w moim szarym prowincjonalnym mieście swoistą tradycją. Majestat władzy wszelakiej, i tej magistrackiej, i tej ustawodawczej, i tej duchowej w osobie jego ekscelencji, z wysokości trybuny pochyla się nad swym biednym ludem pokazując swą z nim jedność w trudzie i znoju dnia codziennego.  Taki specjalny dzień jeden w roku.

W dniu tym, jak co roku, wójt ze swą urzędnicza świtą na środku deptaka miejskiego, przed okazałym gmachem gdzie niejedna władza urzędowała i urzęduje, ustawia symboliczny stół, białym suknem nakryty. A na nim wystawiła władza nasza, przez lud tak bardzo ukochana, jedynie chleb i napoje, bo „uboga była” i nadal przecież jest. A gdy już plac ludem się napełnił, ciasno i strategicznie ustawili się ludziska przy stole dobrem tym napełnionym. Gdy napięcie urosło do granic ludzkiej wytrzymałości, dano pozwolenie do szturmu na stoły i kto bliżej stał, i kto sprytniejszy i silniejszy w ramionach, ten mógł z pełną siatką napojów z pobojowiska przy stole do kotłów z jedzeniem się udać. I tak w kilka sekund zniknęło wszystko z wigilijnego stołu. Władza do stołu się nie pchała, z wysokości trybuny z rozczuleniem walce się przyglądając. Władza w swej dobroci dla wymarzniętego ludu miejskiego przygotowała ciepłe posiłki, wydawane z kuchni polowych. A że stan niższy wygłodniały i z musu i z zasady „darmowe zawsze lepsze”, to po dobro w postaci pierogów, bigosu czy barszczyku ustawiały się w długie kolejki.

Pan, wójt i pleban z podwyższenia do ludu prostego przemawiali.  Cieszył się wójt, że stan niższy, z roku na rok, coraz liczniej na plac przed siedzibą władzy przybywa. Radował się wójt, że w ten skromny, ale jakże wyrazisty sposób, władza może pokazać, że chce być razem ze swym umiłowanym ludem pracującym. Wójt życzył poddanym „szczęścia, radości, miłości i zdrowia”.  Pochylił się z troską i w słowach swych wyraził nadzieję, że  z „każdą niedolą damy sobie radę”. Do tych pięknych życzeń wójta dołączył się również pan, czyli przedstawiciel władzy ustawodawczej, który od wszystkich posłów prawych i sprawiedliwych życzył prostemu ludowi spokojnych, zdrowych i rodzinnych świąt. Do życzeń dołączył się też pleban, ekscelencja biskup, który zaprosił do wspólnego łamania się opłatkiem. Koniec uroczystości uświetniły kolędy w wykonaniu zespołów wokalnych ku uciesze zgromadzonych.

– A po co to wszystko? – zapyta ktoś zagubiony. – Po co ten wstyd i upokorzenie przy stole? Po co ten żenujący spektakl? – zapyta człek zagubiony w tej rzeczywistości. „ Otóż to! Nikt nie wie, po co, więc nie musisz się obawiać, że ktoś zapyta. Bo to „odpowiada żywotnym potrzebom całego społeczeństwa. To jest (…) na skalę naszych możliwości. Ty wiesz, co my robimy (…)? My otwieramy oczy niedowiarkom. Patrzcie – mówimy – to nasze, przez nas wykonane i to nie jest nasze ostatnie słowo i nikt nie ma prawa się przyczepić”. A w gazetach napiszą, że władza przygotowała i wydała dla ludu swego około osiem tysięcy porcji potraw. Ludzka taka nasza władza przy tym wigilijnym stole.

Pewien mój znajomy przekonywał mnie kiedyś, że w naszym państwie, ba, we wszystkich państwach świata rządzą służby specjalne. Pewnie coś w tym jest? Ale ja wpadłem na prostsze rozwiązanie. Dotyczy to Polski, bo z wielu czynników jestem zmuszony ograniczyć moje badania nad tym problemem do kraju nadwiślańskiego. Nie jest to kolejna teoria spiskowa. Ale raczej myślenie o naszym państwie w sposób jak najbardziej uproszczony. – To nieprawda, że ludzie kochają pracować, oni raczej nienawidzą swojej pracy i uwielbiają lenistwo – powiedział mi kiedyś mój wykładowca. Oczywiście w zaufaniu, bo to myśli niezbyt poprawna w nowym systemie kultu nie tyle pracy, co zarabiania.

Zacznijmy od głowy, czyli państwa, od konstytucyjnych organów państwa, co to na nie chciał zamachnąć się pewien pan z Krakowa. Z czym wam się kojarzy praca tych organów? No, jaka jest pierwsza myśl jak o nich myślicie? Nie, to nieprawda, że nic nie robią. Oni ciężko pracują nad pozorami pracy i nad zarabianiem. Pozorują to słowo klucz. Tam każdy coś pozoruje, najłatwiej to widać w sejmie. Od lewa do prawa samo pozorowanie służby Polsce. Ożywiają się tylko jak mowa jest o pieniądzach dla nich lub dla kolegów. Kolegów ma się różnych, więc na tym tle wybuchają sprzeczki i kłótnie. Ale gdy podział kasy się dokona wracają do działań pozorowanych. Kolega przyciął kontrakt na autostradę? Pozornie on ją zbuduje, ale tak naprawdę ma podwykonawcę, a ten podwykonawcę i ten ostatni buduje. Ale niewiele lub nic zarabia. Bo to pozoranci zarabiają. Wokół jest cała armia państwowych urzędników pozorujących pracę. Coś tam niby robią, bo czasem trzeba się dla premii wykazać. Ale w zasadzie to im się nie chce i tylko pozorują. I tak wszyscy urzędnicy dla wszystkich urzędników. Tak od czasu do czasu, trzeba zająć czymś obywateli i wtedy coś tam robi się nagłośnionego do granic możliwości i wychodzi, że oni tam jednak pracują. Że w pocie czoła, że się starają, że nie ustają w trudzie. Potem wszystko się uspokaja i następny urzędnik wykazuje się ku uciesze gawiedzi. Czasem trzeba kogoś poświęcić ze swojego grona, pokazać, że nierób jest i hultaj, ale i on nie zginie. Koledzy pomogą jak przycichnie.  Jedynym sprawnie działającym organem jest służba podatkowa. Oni tylko pozorują że to dla naszego dobra. Ale w pracy się przykładają, bo to dla nich przecież kasa i dla machiny pozorów. I tak to się kręci przez różne systemy polityczne. Zawsze wygrywa pozorowanie pracy przez urzędników dla dobra obywateli, a jak nie chcą płacić? To ich się postraszy kryzysem! Zauważyliście, że u nas kryzys jest permanentny. Zawsze jest jakiś kryzys, dla pozorów większych podatków, większych płatności na policję i wojsko, sądownictwo itd. A jak ktoś z obywateli zapyta, dlaczego na przykład służba zdrowia to tylko pozorowana opieka? Bo kryzys. Ale pozory wielkiej walki o lepsze jutro trwają w najlepsze. Rozejrzyjcie się wokół ile jest urzędniczego pozoranctwa, łatwo to dostrzec, słyszeliście kiedyś dyskusje nad czymś w sejmie? Słyszeliście przemówienia oficjeli? Tak, no to nie zapomnijcie opłacić podatków. Bo „tak dla wspólnej korzyści i dla dobra wspólnego, wszyscy muszą pracować, mój maleńki kolego”.

– Miałem sen – rzekł pewien polski poseł, czym mnie bardzo zdziwił, bo nawet wiedziałem, kogo cytuje. Wielce zainspirowany tą wypowiedzią polskiego parlamentarzysty, też pozwoliłem sobie mieć sen. Proszę bardzo, oto ten sen, który pozwoliłem sobie mieć, bo każdy może śnić.

– Dobrze mówi – wyrwało się koledze, który akurat przebudził się z alkoholowego odrętwienia. – Dobrze mówi, dać mu wódki! – doprecyzował rozglądając się za flaszką, którą chciał dokonać tego, co obiecał. Przypatrywałem się i przysłuchiwałem innemu mówcy zastanawiając się, dlaczego tak jest, że podczas spożywania trunków umilających z zasady rzeczywistość, czasami Polaków nachodzi takie wielkie przekonanie o tym, że są narodem wybranym żyjącym w ciągłym ucisku i niewoli. Koleś, co to miał dostać wódki, bo „dobrze mówił” przemawiał z ekranu telewizora. Bo w naszych polskich domach nadal wiadomości płynące z telewizora są obowiązkowe nawet podczas biesiad.  – Kule powinny świstać, a mamy kabaret. Bo kolejny przesąd to wiara w pacyfizm. Wiara, że tu można cokolwiek załatwić, gdy nie zostanie w sposób nagły i drastyczny wyprawiony na tamten świat z tuzin redaktorów ”Wyborczej” i ze dwa tuziny drugiej gwiazdy śmierci mediów centralnych – TVN. Nie wspominam o etatowych zdrajcach ze starego reżimu. Jeśli się nie rozstrzela, co dziesiątego, to znaczy: hulaj, dusza, piekła nie ma. Jeżeli nie karze się śmiercią za zdradę, to, co? –  głosił gość na ekranie (oczywiście spisałem to później, bo wtedy tylko sens jego słów do mnie dotarł). I do tych nawoływań do rozstrzeliwania chciał przepijać mój znajomy. – Dać mu wódki! – wzywał przeszukując kolejną butelkę w poszukiwaniu czegoś, co tam zostało. Wiedziałem, że tego kieliszeczka bardziej dla siebie potrzebuję, ale zastanawiało mnie, co tak urzekło znajomego w tych słowach płynących z ekranu, że aż zapragnął podzielić się trunkiem z mówcą. A należy zaznaczyć, że panował już straszliwy Malinowski.

– Michałku, kolego mój, a dlaczego ty chciałbyś tak tych panów z „wyborczej” i z TVN w sposób nagły, drastyczny wyprawiać na tamten świat? – zapytałem, bo jeśli „dobrze mówi” w jego mniemaniu pan z ekranu to pewnie i on ma podobne radykalne poglądy.  – Bo to wszystko ruscy! – wyjaśnił mi nie przerywając poszukiwań trunku.   – Agenci służb specjalnych wszyscy! Na służbie u ruskich są – doprecyzował. – To już nie żydzi? – zapytałem, bo to tej pory za wszystkie zło świata odpowiedzialna była według kolegi ta właśnie nacja. Zaprzestał na chwilę poszukiwań, poparzył na mnie i rzekł: Tak, ci też oczywiście. Oczywiste to było tak wielce, że jeszcze kilku zebranych przy stole przytaknęło jakby naprawdę wiedziało o tym wiele. A tymczasem poszukiwacz znalazł pełną butelkę i z racji tego, że ten, któremu chciał dać wódki, bo dobrze mówił zniknął z ekranu i zastąpiła go pani pogodynka, polał sobie i współbiesiadnikom. – No to cyk, za wolną ojczyznę! – wzniósł toast. – Za naród! – dodał kolejny z towarzystwa. – Za jedną niepodzielną narodowo jednolitą Polskę od morza do morza – ryknąłem uniesiony pijacką odmianą patriotyzmu. Wypiliśmy. A już po kilku minutach mój kolega będący w fazie „ rozumiesz mnie, ale rozumisz mnie” przekonywał mnie, że on tak naprawdę to mnie lubi. I choć widzi, że nos mam taki jakiś za długi i te moje poglądy to mógłbym też zmienić… to jednak od mnie szanuje… nas szanuje… choć lepiej o tym nikomu nie mówić. Bo po co mówić.  Mnie on mówi, bo mnie szanuje. I wtedy po raz kolejny przekonałem się, że jako Polak, nie katolik, ale za to wywodzący się z ultra katolickiej rodziny, z nosem większym troszeczkę przez kaprys natury, ale nie przez geny, z przekonaniami, jakie mam i ze współobywatelami z jakimi przebywam, dobrze, że czasem wydaje mi się, że to tylko sen. Że miałem tylko sen.