Dziś rano po zerwaniu kolejnej kartki z kalendarza dowiedziałem się, że dziesiątego grudnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka. Święto to ma upamiętniać uchwalenie Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. I tak mi się przypomniał plakat, który widziałem kilka miesięcy temu na ścianie zaniedbanej kamienicy stojącej przy jednej z głównych ulic mojego prowincjonalnego miasta. Afisz sygnowany przez nieznaną mi bliżej organizację anarchistyczną zadawał pytanie skierowane bezpośrednia do czytelnika. Napisano tam wielkimi czarnymi literami: Czy uważasz, że odcinanie wody i prądu jest łamaniem praw człowieka.

Nie wiem, dlaczego zapamiętałem ten plakat. Może, dlatego że od tego czasu, gdy go zobaczyłem po raz pierwszy dręczy mnie to pytanie z afisza. Czy jeśli w domu, który wygląda na taki, co to się ma za chwilę zawalić mieszkają ludzie, i ci ludzie są tak biedni, że ich nie stać na opłacanie rachunków za prąd i wodę, to czy odebranie im tych podstawowych zdobyczy cywilizacyjnych w myśl zasady, że nic nie jest za darmo jest słuszne? W zasadzie zgadam się, że wszystko ma swoją wartość. Że jak się korzysta z prądu to on kosztuje. Ale jeśli wyłączenie zasilania następuje zimą to w wyobraźni od razu widzę zmarzniętych i głodnych ludzi.  I już trudniej mi jest zrozumieć twarde zasady kapitalizmu. Jeśli ktoś nie płaci z biedy za wodę to czy należy go jej pozbawić? No chyba nie. Nie mieszkamy przecież w lesie a w mieście, więc jest mała szansa, że człowiek pozbawiony wody a spragniony, tę wodę znajdzie w przeczystym źródełku. Więc jednak pozbawienie kogoś biednego wody i prądu jest złamaniem praw człowieka? No jest czy nie jest?

Urodziłem się w Polsce i automatycznie stałem się obywatelem państwa polskiego. Nikt nigdy nie zadał mi pytania czy tego chcę. Z góry uznano, że jak już przyszedłem na świat w tym właśnie miejscu i czasie to jestem tego państwa własnością. No, bo ono akurat wtedy sprawuje tu swe rządy. Mam kochać i szanować swój kraj i jeszcze konstytucyjnie narzucono mi ku temu obowiązek. Mam być wierny i oddany państwu nie zważając na to, jaką aktualnie prowadzi politykę. Mam obowiązek ujawnienia ile to teraz zarabiam i od tego mam płacić podatek, którego granica górna nigdy nie została ustalona. Więc teoretycznie mogę płacić podatki powyżej dziewięćdziesięciu procent, jeśli włodarze mojego istnienia wpadną na taki szatański pomysł. Jeśli płacę te obowiązkowe składki to powinienem wiedzieć, na co są one wydawane. Ale oczywiście jest to tak zagmatwane, że nikt nie jest w stanie powiedzieć gdzie te moje podatki konkretnie trafiają. Czy na nową szkołę przy mojej ulicy, czy na nowy czołg wysłany do Afganistanu? A może ja bardziej od finansowania wojny chciałbym finansować ten właśnie prąd i wodę dla biednych, jak już muszę to płacić przymusowo.

I tak ciągle mam wątpliwości czy niełamane są te moje podstawowe prawa człowieka. Pewnie gdzieś na świecie jest zdecydowanie gorzej. Są gdzieś tam tortury, śmierć i zniewolenia, przy których moje problemy są niczym. Ale jak już przyszło mi żyć tu i teraz, to chciałbym żeby te moje podstawowe prawa człowieka były respektowane. A jak jest? No jest jak jest. A usprawiedliwieniem takiego stanu jest to, że przecież u nas jest lepiej niż na przykład w Afganistanie.

Czy zauważyłeś drogo Czytelniku dziwaczne podobieństwo między pewną komisją śledczą pewnego parlamentu kraju środkowoeuropejskiego a telewizyjnymi programami pokazującymi szerokiej publiczności przed ekranami niesamowite talenty ludzi, których byśmy o wyjątkowy kunszt nawet nie podejrzewali spoglądając na nich po raz pierwszy? Czyż ostatnia komisja śledcza, nie ma czegoś z atmosfery telewizyjnego show – Tańca z gwiazdami? W tym programie, tak jak w komisji, na początku zastanawiamy przez kilka pierwszych odcinków, kto tu jest naprawdę gwiazdą a kto tylko jest i tańczy? Czy gwiazdami są osoby z jury? Bo wszystko wskazuje na to, że to największe tam gwiazdy. Ale one nie tańczą. Więc może to jednak ci, co przesuwają się na parkiecie? Ale w tym przypadku, jeśli mają status gwiazd, to przecież powinniśmy ich znać choćby z widzenia czy ze słyszenia. A często tak nie jest.

Z komisją śledczą jest podobnie. Jest tam kilku panów, co to niewątpliwie na status gwiazdy zasługują, bo w telewizyjnym okienku goszczą częściej niż niejedna domniemana gwiazda z parkietu tanecznego. Jest tam też kilku posłów kompletnie nieznanych, co to dopiero mają być gwiazdorami i usilnie na to pracują. Na razie z twarzy są zupełnie podobni do nikogo. Ich nazwiska nic nam nie mówią, bo i też oni mówili w parlamencie do tej pory nie za wiele, więc niby skąd mamy ich znać. Jest jeszcze jedno podobieństwo między popularnym programem telewizyjnym a komisją śledczą. Bardzo często zdarza się tak, że ten, który był faworytem okazuje się nie spełniać pokładanych w nim oczekiwań. A ten, co to nie był kreowany na najjaśniejszy punkt w gwiazdozbiorze jednak okazuje się największym odkryciem i najjaśniejszym zaczyna świecić blaskiem. I tak trwa ten taniec „powolny, poważny, spokojny, pogodny, półcichy, (…) tłumny, w ścisku”.  W telewizyjnym show w tańcu, a w parlamentarnej komisji w utarczkach słownych i proceduralnych sporach.

W telewizji jest taki program w formie konkursu z nagrodami, co to trzeba się w nim wykazać talentem żeby go wygrać. I faktycznie często jest tak, że ten, co ma wrodzony i autentyczny talent naprawdę go wygrywa. Ale jest tam też komisja, która śledzi poczynania pretendentów do sławy i jak tylko coś szanownemu jury się nie podoba to delikwentów skreśla. A nad głowami nieszczęśników od razu pojawiają się złowrogie trzy iksy. Po takim sygnale pechowiec musi przerwać swój występ przed publicznością i opuścić scenę. Z komisją śledczą ostatnio było podobnie. Członkowie komisji wykluczyli ze swojego składu jednego pana i pewną panią, którzy choć prawi i sprawiedliwi, w oczach większości komisyjnej okazali się mieć za duży talent do hazardu. I tak oto nie przeszli do finału. A ja naprawdę miałem wrażenie oglądając doniesienia telewizyjne z sali obrad komisji podczas wykluczania posłów, że nad ich głowami zapaliły się te czerwone iksy oznaczające brak dalszej możliwości występu. I ten smutek przy opuszczaniu sali i te żale w kuluarach na tych, co nie poznali się na ich talencie. No to już prawie tak samo jak w telewizyjnym show.

A ja mam takie nierealne marzenie. Ja to bym chciał zobaczyć w końcu nie taniec z gwiazdami w parlamencie, nie to, że ktoś ma talent, ale rzetelną pracę. Takie trudne pytania jak w milionerach chciałbym usłyszeć i sensowne odpowiedzi, które wyjaśnią jak zostaje się właśnie milionerem. Lub przynajmniej niech to będzie jak w teleturnieju Jeden z dziesięciu. Niech po wzajemnych wykluczeniach zostanie przynajmniej jeden, co potrafi odpowiedzieć na wszystkie pytania. Bo jak na razie to z samego tańca nic nie wynika. Choć niewątpliwie, niejeden w tej komisji ma talent.

Władze publiczne w Rzeczpospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym. To nie jest cytat z radykalno – lewackiej broszurki. To zdanie pochodzi z najważniejszego aktu prawnego, jakim jest Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej.  Na podstawie tego konstytucyjnego zdania mogę chyba wysnuć wniosek, że w Polsce istnieje rozdział państwa od kościoła. Że to, co publiczne, państwowe jest neutralne światopoglądowo a co jest kościelne, wyznaniowe jest sobie wolne i niezależne, i całkowicie oddzielone od spraw państwa i jego obywateli. Takie mam odczucie, kiedy czytam odpowiednie artykuły naszej konstytucji, ale nie mam już takiego przekonania, co do neutralności światopoglądowej naszego państwa, jeśli obserwuję życie wokół mnie.

W ostatnich dniach Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy dotyczące wliczania ocen z religii do średniej na świadectwie są zgodne z ustawą zasadniczą. No i zgodnie z zasadą nie dyskutowania z wyrokami sądów na tym powinienem zakończyć. Jest takie prawo i nie mam zamiaru podważać kompetencji Trybunału. Sędziowie tak zdecydowali i już. Ale chciałbym tylko tak ogólnie zwrócić uwagę, że po prostu nie rozumiem jak to się ma do tego rozdziału państwa od religii. Od religii rzymsko – katolickiej, bo co do innych wyznań państwo nasze, jest jak najbardziej, a nawet z przesadą bezstronne, obojętne i neutralne. Jeśli państwo jest neutralne wyznaniowo to jest i już i nie powinien nikt mieć, co to tego żadnych wątpliwości. A u nas z jest z goła odwrotnie. Każdy zastanawia się jak w zastałej sytuacji na siłę upchnąć państwo prawie wyznaniowe w konstytucyjne ramy światopoglądowej neutralności. Krzyże w sejmie, w urzędach, szkołach, w gminie i w stolicy wiszą sobie w bezstronnych wobec przekonań religijnych instytucjach państwa. I to z poparciem prezydenta, który skwitował wyrok trybunału w Strasburgu słowami, że: „ nikt nie będzie w Polsce przyjmował do wiadomości, że w szkołach nie wolno wieszać krzyży, nie ma, na co liczyć.

A teraz nasz Trybunał konstytucyjny potraktował religię jak każdy inny przedmiot fakultatywny i zgodził się na dalsze obowiązywanie rozporządzenia wydanego w czasach, gdy ministrem edukacji był Roman Giertych, a mówiącego o tym, że religia, jako przedmiot będzie nadal wliczana w średnią z ocen na świadectwie szkolnym. Ciekawe czy oceny z innych zajęć szkolnych, też fakultatywne, takie jak grupa teatralna czy może sportowa też są wliczane w średnią ocen na świadectwie?  I tak oto Trybunał stojący na straży konstytucji uznał, że zgodne z jej zapisami jest to, że w polskiej szkole pod wiszącym na ścianie krzyżem będzie się wystawiać stopnie z religii. Czyli faktycznie jest teraz przyzwolenie na to, że w neutralnej światopoglądowo instytucji państwowej można będzie uczniowi wystawić ocenę za zaangażowanie w życie wspólnoty religijnej. Dostanie szóstkę za uczestniczenie w mszach świętych czy za wyprawę na pielgrzymkę do Częstochowy. Ja jednak zostanę przy swoim twierdząc, że rozporządzenie, o którym teraz wypowiadał się Trybunał jest jednak sprzeczne z konstytucyjną zasadą bezstronności władz publicznych oraz z ustawą o wolności sumienia i wyznania, oraz nijak ma się do zasady bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych.

Ale jak to często bywa, spory o młodzież i ich wychowanie swoja drogą, a młodzi ludzie i tak wiedzą swoje i często wybierają drogę na skróty. Kiedyś, gdzieś wyczytałem, że w miastach centralnej i zachodniej części kraju z uczęszczania na lekcje religii rezygnują nawet wierzący i praktykujący uczniowie. Jak to często bywa o rezygnacji z katechezy decyduje przede wszystkim lenistwo lub chęć bycia innym, czyli tym, co to nie chodzi na religię, bo inni tam uczęszczają. Z tego samego tekstu z gazety pamiętam, że prawie połowa młodzieży szkolnej nie uczestniczy w lekcjach religii. Potwierdzają to badania kościelne. Uczniowie pojęli, że teraz będą musieli na ocenę zapracować. To znaczy, że będą musieli opanować przewidziany program, że będą z tego oceniani i będzie coś od nich wymagane. Zgodnie z zasadą nie przysparzania sobie dodatkowego zajęcia, z uczestnictwa w katechezach po prostu zrezygnowali. I w ten sposób życie dopisało swoje do światopoglądowego sporu.

Dali mu paszport! Tak, ale pamiętaj po czyim telefonie mu dali…. Pamiętasz drogi czytelniku scenę z pewnej polskiej komedii, w której pada ta właśnie odpowiedź na wątpliwości pewnej pani – bohaterki tego filmu – związane z przyznaniem paszportu osobie, która normalnie na ten dokument w mrokach komunizmu nie miał szans. Takie to były czasy, że jeden telefon z wysokiego biura lub właściwego urzędu, otwierał wszelkie drzwi i przyspieszał wiele sprawy. Upłynęło wiele czasu od tych lat, o których opowiada komedia. Wydawałoby się że zdanie, które cytuję na wstępie tego tekstu jest już nie aktualne. No i może tak właśnie jest, jeśli chodzi o paszporty. Taki dokument ma teraz każdy w domu i nie koniecznie trzeba mieć poparcie z właściwego telefonu, aby go otrzymać.

Sprawy dotyczące paszportów faktycznie się zmieniły. Ale ponadczasowa i wiecznie żywa jest instytucja telefonu z ważnego miejsca, urzędu lub od wyniesionej ponad szare masy osobistości, który w sposób błyskawiczny załatwia to, co do tej pory nie było możliwe do załatwienia. W Polsce zmienił się nawet ustrój polityczny. U władzy są całkiem inni, nowi ludzie, ale jak widać mentalność się nie zmieniła. Jak u nas jest w gminie źle i nie można na to nic poradzić, bo urząd jakiś taki powolny, to wystarczy zadzwonić do pani redaktor z telewizji, lub do pana redaktora z gazety. Opowiedzieć, z czym mamy problem i jeden telefon z właściwej redakcji załatwi to, co do tej pory było nie do załatwienia w naszej gminie.

I mogłoby się wydawać, że problem ważnych telefonów załatwiających sprawy od ręki dotyczy tylko prowincji i maluczkich urzędników paraliżowanych przez głos w słuchawce należący do wielmożnych panów ze stolicy.  Ale jak uprzejmie doniosła mi telewizja, wystarczył jeden telefon do naszego premiera, a już nasi żołnierze szykują się do zwiększenia polskiego kontyngentu w Afganistanie. Wystarczył jeden telefon prezydenta Stanów Zjednoczonych Baracka Obamy, aby już następnego dnia wiadomości telewizyjne podały, że istnieje możliwość, iż nasze wojska zamiast wycofać się z wojny raczej się w nią bardziej zaangażują. Tu w kraju, siedemdziesiąt procent społeczeństwa nie chce obecności Polaków na tej wiecznej wojnie. Trwa nieprzerwana dyskusja o tym, że powinniśmy się z tej wojny jak najszybciej wycofać, a tu telefon z Waszyngtonu, jeden telefon wszystko zmienia. Jest nowa strategia sił NATO w Afganistanie! Ale pamiętajmy po czyim telefonie ona powstała… ta strategia.  

Zadziwia mnie, że niektórzy ludzie potrafią załatwić wszystko jednym telefonem. To niesamowita umiejętność tak zadzwonić i podczas jednej rozmowy załatwić sprawę tak ważną, że inni potrzebują na to samo kilkunastu spotkań twarzą w twarz. Jeszcze bardziej chciałbym mieć taką moc, że wystarczyłby mój jeden telefon, a już sprawa zaczęłaby być załatwiana, od razu nabierałaby tempa i oczywiście znalazłaby swój szczęśliwy finał. A impulsem do przyspieszenia byłby właśnie ten jeden, ważny telefon z mojej strony. Ale wiem, że ja to nie prezydent USA. Jo to najwyżej mogę tu sobie ponarzekać, że nikt nie pyta mnie o zdanie w sprawie wojny w Afganistanie. Ja to się tylko mogę przyglądać jak wystarczył jeden telefon do naszego premiera i już sprawa, która nie bardzo była do załatwienia w krótkim czasie od razu nabrała tempa. Czyli jak już pisałem, jeśli nasi znów pojadą na wojnę i tam będą ginąć to należy pamiętać po czyim telefonie tam pojechali.