A tym, co się stało? – zapytał mnie kilka dni temu kolega, gdy przystanęliśmy przed witryną sklepu z gazetami. Przed naszymi oczami defilowały okładki tygodników potępiające narodowych radykałów, przy nich dziarsko kroczyły tytuły dzienników, informujące o kolejnych odkrywczych wynurzeniach panów prawicowców. Taki marsz polemiczny z narodowcami w tle.  – W telewizji i w internecie jest to samo – zwróciłem się do kolegi, bo faktycznie miałem wrażenie, że wszyscy jakby z dnia na dzień odkryli, że w Polsce są skrajne organizacje prawicowe. Nie mogłem pojąć, dlaczego tak nagle i tak intensywnie mówi się i pisze o tym, co jakby nie istniało przez ostatnie lata. Miałem wrażenie, że przyglądam się przygotowaniu do czegoś, co będzie jeszcze bardziej spektakularne. I nie pomyliłem się. Kilka dni później, obudziłem się rano i natychmiast dowiedziałem się, że dzielni agenci naszej tajnej policji, przepraszam agenci bezpieczeństwa narodowego, w wyniku ciężkiej pracy operacyjnej wykryli spisek i udaremnili planowany zamach na Sejm, rząd i prezydenta. Już myślałem, że mam paranoje, a tu proszę dopasowałem kolejny kawałek układanki. Brakowało mi tu takiego pojedynczego winnego, co to zostanie aresztowany. Takiego wroga publicznego numer jeden. Takiego, co to w tajnym laboratorium planował zamach w celu przejęcia władzy nad światem. W tym przypadku uwolnienia świata oczywiście od pewnej zarazy którą sobie roił.  I jeszcze nim prokuratorzy i przedstawiciele tajnej policji poinformowali na konferencji prasowej, kim jest ów niedoszły zamachowiec, ja już miałem pewność, że okaże się nim prawicowy ekstremista. Nie pomyliłem się. Prokurator wyjawił dziennikarzom, że aresztowanym kierowały „motywy o charakterze nacjonalistycznym, ksenofobicznym i antysemickim”.-  Czyli było jeden, teraz jest plus jeden… a gdzie wynik dodawania? – zastanawiałem się. Nie musiałem długo czekać. – Trzeba gruntownie przemyśleć działania ustawowe w tym zakresie – nawoływał szef krakowskiej prokuratury apelacyjnej już na konferencji prasowej. Nie upłynęło wiele wody w Wiśle, a już członek komisji sejmowej do spraw służb, po zbesztaniu prokuratora z Krakowa za wychodzenie przed szereg, twierdził, że potrzebne będą zmiany w prawie, które nadadzą tajniakom „upoważnienia procesowe, abyśmy sprawniej na takie zagrożenia reagowali”.

Przeczytałem gdzieś, że na siedmiu spiskowców dwóch to zwykli niegroźni zapaleńcy, czterech to agenci tajnych służb a tylko jeden spiskowiec to ten… niebezpieczny osobnik. Takie to zapatrywania, jeśli dobrze pamiętam, autor przeczytanej przeze mnie książki przypisywał pewnemu agentowi Ochrany, czyli tajnej carskiej policji. Przypomniałem to sobie podczas słuchania konferencji prasowej gdzie nasi agenci, naszych dzielnych państwowych tajnych służb oraz nasi państwowi prokuratorzy informowali zatroskany o losy najwyższych władz państwowych obywateli o likwidacji w toku działań operacyjnych terrorystycznej siatki. Przypominałem to sobie też, bo dziwnym zbiegiem okoliczności liczby się zgadzały. Jeden siedzi – ten niebezpieczny, dwóch to podobno mniej groźni kolekcjonerzy broni… a czterech chodzi po wolności. Czy tych pozostałych czterech to agenci tajnych służb? A kto to może wiedzieć!? Przecież tajne służby z natury rzeczy działają tajnie i musi to pozostać tajne – jak powiedział pewien polityk.

Myślę, że pasibrzuchy z politycznej klasy próżniaczej oraz państwowi urzędnicy od sprawiedliwości jednego dnia dokonali w Polsce odkrycia prawdy, o zagadnieniu, które dręczyło ludzkość od wielu wieków. Dowiedziałem się mianowicie jakie życie jest ważniejsze. Jednego dnia, w odstępie kilku minut, na jednym kanale telewizyjnym usłyszałem,  że  bogobojni posłowie opowiedzieli się  za dalszymi pracami nad projektem ustawy zaostrzającym przepisy dotyczące aborcji autorstwabyłych prawych i sprawiedliwych, a obecnie solidarnie polskichparlamentarzystów. Ale już po, dosłownie paru minutach, pan redaktor ztelewizji oznajmił, że urzędnicy od sprawiedliwości  odebrali dziecko matce, bo jestniepełnosprawna. Jeden dzień, dwa wydarzenia. Niby inne, ale dla mnie wyraźniepokazujące co dzieje się  tam, gdzieideologia i fundamentalizm religijny wyznacza standardy prawne i wpływa naludzkie losy. I teraz już wiem, że nienarodzone życie jest ważniejsze od tegojuż po narodzeniu.

Pewni panowie posłowie natchnieni przez najwyższego (prawdopodobnie, bonie można tego jednoznacznie ustalić) spłodzili projekt nowelizacji ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płoduludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Proponują zaostrzyć itak już bardzo restrykcyjne prawo, wprowadzając zakaz przerywania ciąży wprzypadkach, gdy występuje duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnegoupośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu. Czylimówiąc językiem posłów wyznawców, są przeciw zabijaniu nienarodzonych dzieci,które są dotknięte chorobą, są niepełnosprawne.

Dość często się zdarza, że polityczne pasibrzuchy uchwalają prawo zgodniez ich wyznawanym światopoglądem całkowicie ignorując fakt, że to co tworzą,wpływać będzie też na losy ludzi którzy ich wizji świata nie podzielają.Zgodnie z odwieczną zasadą wyznawców, że oni wiedzą lepiej co jest dla ludzidobre, bo po prostu mają zdecydowanie lepszy kontakt ze stwórcą, a on to jużwie najlepiej. Dla mnie nowością jest to, że te dwa wydarzenia o których piszęwyraźnie wskazują, co jest dla tych natchnionych przez najwyższego, ważniejsze.Embrion w łonie matki, która też jest przecież człowiekiem a nie inkubatorem,jest ważniejszy od losu dziecka czy nawet matki które oddychają już powietrzemna tym naszym łez padole. Państwowi urzędnicy od sprawiedliwości odebralidziecko matce, bo ta jest niepełnosprawna. Czy dobrze rozumiem? Matkaniepełnosprawna jest dobra by urodzić, i wtedy należy dziecko chronić, ale gdyjuż urodzi to jej niepełnosprawność jest przeszkodą do wychowania dziecka inależy je odebrać. Posłowie uchwalają prawo, w którym chroni sięniepełnosprawne dzieci i tego samego dnia aparat państwa odbieraniepełnosprawnej dziecko. Takie rozwiązanie prawne popierane przez niektórych świątobliwychposłów  zakłada, że ważniejsze jest rodzeniedzieci przez kobiety, niż ich przez kobiety wychowywanie.  Jeśli to nie pokazuje co jest ważniejsze dlapaństwa i jego wierzących funkcjonariuszy, to już naprawdę nie wiem co bardziejmoże unaocznić, jak wielka jest obłuda tego systemu. Ale dobrze jest wiedzieć któreżycie jest ważniejsze i gdzie jest miejsce kobiety w systemie, gdzie prawostanowią  wyznawcy.

Za czasów, gdy miałem wątpliwą przyjemność pracować dla międzynarodowej korporacji, jedną z wielu spraw,które mnie tam wnerwiały były bezustanne zebrania. Do uczestnictwa w nich byłem nieustanie przymuszany.  Zgodnie z ukochaną przez kierownictwo tej firm zasadą, że dzień bez zebrania to dzień stracony, co kilka dni przesiadywaliśmy godzinami na kolejnych spotkaniach w kolejnej lub tej samej sprawie. Armia zarządców, co chwila wymyślała inny powód, aby się spotkać i podyskutować. – Możesz przyjechać do centrali? Musimy się spotkać, bo wyniki sprzedaży są niezadowalające. Będzie miting w tej sprawie – usłyszałem któregoś ranka w słuchawce telefonu. Mój ówczesny przełożony, jak wielu jemu podobnych ofiar tej metody zarządzania, uwielbiał zebrania. No i znówspotkaliśmy się na kolejnej nasiadówce, gdzie przez prawie osiem godzin omawialiśmy,dlaczego tak nam źle idzie sprzedaż produktów firmy. I było to pierwsze z serii spotkań. Bo potem spotkali się ważni szefowie z tymi mniej ważnymi w firmowej hierarchii kierownikami. Potem, ci kierownicy z podwładnymi. Potem znów ci szefowie ważniejsi z tymi z zarządu. Potem znów w swoim gronie. Następnie spotkaliśmy się by przedyskutować wnioski tych, co na górze. Potem oni się spotkali namitingu, bo my doły firmowe mieliśmy swoje pomysły i oni musieli się z nimi zapoznać. I znów był miting, bo podejmowali decyzje.  Kolejne spotkanie, bo trzeba było przekazać nowe wytyczne. I tak w kółko. Mijały kolejne dni.  A ja, co kilka, dni przesiadywałem godzinę za godziną na zebraniu w sprawie kłopotów ze sprzedażą. Miting gonił kolejne zabranie i to kolejny miting. Gdy już doskonale wszystko omówiliśmy, dlaczego to spotykają nas te kłopoty… zabrakło nam czasu na realizację, bo skończył się miesiąc tego o czym tak zawzięcie dyskutowaliśmy. I co? Tak! Zgadliście! Wezwali mnie namiting w sprawie fatalnej sprzedaży w mijającym miesiącu.  Dla mnie zawsze pozostanie zagadką, kto tam w zasadzie coś sprzedawał jak wszystkich prawie, co kilka dni spotykałem na kolejnych mitingach, czy raczej meetingach, bo tam wszyscy uwielbiali język okupanta.  I tak przesiadywałem sobie na tych naradach kolejne miesiące. – A może byśmy się tak kiedyś zabrali za pracę ,anie tylko dyskutowali o tym jak pracować? – zapytałem kiedyś nieśmiało na kolejnym zebraniu. Popatrzyli na mnie dziwnie… i po miesiącu zwolnili, bo podobno byłem nieprzystosowany do pracy w grupie.

Od kilku tygodniprzyglądam się poczynaniom opozycyjnej partii, której działacze zapraszająbardzo ważnych i uczonych ludzi na kolejne debaty. A to spotkali się ci prawi isprawiedliwi, aby podyskutować o ekonomii, a to znów odbył się kolejny panel oproblemach służby zdrowia. I tam mówiono, i mówiono… i znów mówiono. Wiele słówpadło, jak donoszą w obszernych relacjach media. Zapewne będzie jeszcze wieletakich debat, bo i tematów do omówienia pozostało wiele. Może teraz oszkolnictwie? O demokracji? O bezrobociu? Tematów jest bez liku. Można sięspotykać i dyskutować jeszcze przez wiele, wiele miesięcy. Ta ostatnia debata ozdrowiu, jak wyczytałem w prasie, zdaniem wielu jej uczestników byłazdecydowania za krótka, choć trwała trzy godziny. Pozostał niedosyt.  Czyli można się spodziewać powtórki. I to nie jestzapewne ich ostatnie słowo. Żeby była jasność, ta przypadłość do zebrań niejest nowa. Państwo uwielbia spotkania. System kocha mitingi. Za złego peerelumówiło się w żartach, że jak Oni mają coś zrobić to na początku zrobią naradę egzekutywy.  Teraz nie jest lepiej. Teraz też panujewszechobecny kult narad i wszelkiego rodzaju debat. Sam kiedyś byłem zaproszonyna spotkanie w celu omówienia kolejnego spotkania. Dlatego mnie kompletnie jużnie dziwią zapowiedzi kolejnej debaty. Przecież na tym opiera się ten systemkłapania dziobami po próżnicy. Na wiecznym gadaniu o tym, że trzeba w końcu cośzrobić. I najwcześniej jedynym efektem tych debat jest szum medialny oraz przekaz,że trzeba się w końcu spotkać jeszcze raz, ale już teraz poważnie porozmawiać otych problemach, bo jak nic nie zrobimy to będzie źle. Gdy usłyszałem o pomyślekolejnej debaty przypomniało mi się jak na którymś tam z rzędu mitingupowiedziałem moim współuczestnikom, że te nasze spotkania przypominają mizebrania pcheł, mieszkających na psie, dyskutujących o tym, w którą stronęzwierzak ma machać ogonem.

Dawno, dawno temu… gdy byłem jeszcze młodym chłopcem przeczytałem w bardzo poczytnej lokalnej gazecie,bardzo „wnikliwą” analizę ówczesnych ruchów młodzieżowych. Bardzo znana, choć tylko lokalnie, pani redaktor rozmawiała z bardzo znanym, choć też lokalnie,uczonym o tym, co dla naszego państwa i narodu jest najważniejsze, czyli o młodym pokoleniu. Pamiętam ten tekst do dziś, bo był to najzabawniejszy,najgłupszy, najbardziej wyśmiewany przez moich znajomych artykuł z gazet w tamtych czasach. Po prostu arcydzieło dziennikarskiego, psychologicznego bicia piany. I oto proszę znów natrafiłem na ciekawy raport o młodzieży na jednym z portali internetowych. Tym razem naukowcy pochylili się z troską, i stworzyli raport o używaniu alkoholu i narkotyków przez młodzież. Sama młódź szkolna mojego miasta, w ankietach, wyraziła opinie o sobie. A naukowcy to zebrali poddali analizie. Potem raport trafił do mediów. A one doniosły o tym opinii publicznej.

Co jest odwiecznym zagrożeniem dla młodzieży? Papierosy. Dlatego nie zaskoczyło mnie to, gdy przeczytałem, że ponad sześćdziesiąt procent gimnazjalistów i prawie siedemdziesiąt procent uczniów szkół ponadgimnazjalnych przynajmniej raz w życiu już spróbowało palenia tytoniu. Nic nowego, choć zabrakło mi tu naukowej analizy jak to jest, że papierosów nie wolno sprzedawać osobom nieletnim a jednak aż tylu swobodnie je może nabyć. Czyżby tak wielu dorosłych, w tym rodziców, popełniało przestępstwo? – Jest to o tyle niepokojące, że od dłuższego czasu przepisy unijne starają się zwalczać palenie. A mimo wszystko systematycznie wzrasta spożycie wyrobów tytoniowych wśród młodych ludzi – wyjaśnia naukowiec cytowany w tekście. Fakt, niewiarygodne! Przepisy tak dobre i tak liczne, a ta młodzież jak paliła tak pali!

Jak papieros to i alkohol.Tu wyszło z analiz, że aż osiemdziesiąt pięć  procent gimnazjalistów i dziewięćdziesiąt procent uczniów szkół ponadgimnazjalnych spożywało alkohol chociaż raz w życiu, a prawie dwadzieścia procent gimnazjalistów pije w każdy weekend. Czyli prawie wszyscy piją. Boże! A przecież przepisy takie restrykcyjne! Albo sami młodzi pędzą bimber, albo ktoś im ten alkohol sprzedaje. Czy nie dorośli? Mamusie i tatusiowie? No może nie własnym milusińskim ale cudzym to już chyba tak. Teraz czas na narkotyki. Okazało się, co mnie też nie zaskoczyło, że marihuana to najpopularniejszy narkotyk.Czyli mamy sporo potencjalnych przestępców, bo jak wiadomo u nas za posiadanie grozi surowa kara. A jak palą to przecież posiadają. A przyznał się do tego co drugi licealista. Są też pozytywy. Jak się dowiedziałem z tekstu i z raportu twarde narkotyki nie są popularne wśród młodzieży z mojego miasta. Dziwne? Od lat słyszę, że jeden nawet joint prowadzi do ciężkiego uzależnienia od narkotyków.  A tu maryśka taka popularna, a ciężkie narkotyki już nie? Nie uzależnili się czy co? Wbrew naukowym dowodom?

Oczywiście nie mogło zabraknąć przy takim tekście opisu dyskusji, w którym wzięli udział dyrektorzy szkół, nauczyciele, psycholodzy szkolni, służby mundurowe, przedstawiciele ośrodków społecznych i oczywiście władza, tym razem ta miejska. – Brakuje prostych przepisów, dlatego wielu rzeczy nie możemy egzekwować. To my dorośli jesteśmy odpowiedzialni za świadomość młodych ludzi, to my musimy mówić im o zagrożeniach, jakie niesie spożywanie alkoholu, palenie marihuany i inne rzeczy. Profilaktyka powinna być wprowadzana, jak religia – od przedszkola –wypowiedziała się władza w osobie wiceprezydenta mojego miasta. Jak ja kocham takie bicie piany! Tak, oczywiście za mało przepisów. Tak, oczywiście, nie może niczego egzekwować. Ale on jest odpowiedzialny, i o zagrożeniach to on, jak o religii, będzie tym dzieciaczkom nawijał,od przedszkola. Ogólnie profilaktyka, profilaktyka i jeszcze raz profilaktyka.Przepisy, przepisy i przepisy. Egzekwować i egzekwować. Tyle lat czytam podobne rzeczy. Już nawet nie liczę ile powstało o młodzieży analiz i tekstów w gazetach. I co? I nic. Jak piją i palą, tak będą pić i palić.. Czekam na następny tekst o problemach młodzieży, tej żyjące za dziesięć lat. I już teraz wiem że przepisy… że egzekwować… że profilaktyka…Bicie piany.

Ps. Na pytanie którepewnie zada przynajmniej jeden mój czytelnik: przeciw komu jest ten tekst?Odpowiadam,  przeciw nikomu…

Już od dawna podejrzewałem, że część polityków jest nie z tego świata. Te ich dziwne zachowania zdradzały, że mamy do czynienia z osobami nie z tego świata. – Skąd on jest? Skąd on się urwał – kilka dni temu tak mój znajomy komentował słowa pewnego bardzo znanego polityka. Czyli nie tylko ja mam wątpliwości co do ziemskiej natury niektórych polityków. To, co do nas mówią, bardzo często można uznać za przejaw życia w całkiem innej rzeczywistości. – On wygląda jak nie z tego świata – często mawia moja koleżanka o pewnym polityku. Faktycznie, też mam pewne podejrzenia jak tak mu się przyglądam… ale przecież to nieładnie tak osądzać po wyglądzie. Dlatego nie osądzam, ale przecież tak jak moja koleżanka,podejrzenia mieć można. Prawda?

Co pewien czas media donoszą o dziwnych zachowanych polityków. A tu kogoś przyłapano na dziwnych tańcach. A tam znów innego wybrańca narodu przyłapano na bełkoczącej mowie jakby był pod wpływem czegoś mocniejszego. A przecież jak zapewnia, że nie był,to nie był, a w ten stan wprowadziły go leki, choroba lub chwilowa niedyspozycja. Dziwne, że politycy są na to, co nas szaraków też spotyka, tak jakby bardziej podatni i ciężej to przechodzą. Może oni po prostu są jacyś inni.Czyli, że znów przypomnę opinie mojej znajomej – politycy są nie z tego świata.Tak zaprawdę, dziwny i czasem przerażający jest ten świat polityki. Te blade oblicza, posępne spojrzenia. Można dojść do wniosku, że politycy są na tym naszym łez padole bardziej obecni duchem niż ciałem.

– Oni są kosmitami –twierdzi kolejny mój znajomy. No każdy może mieć swoje zdanie na ten temat.Mnie jednak najbardziej zmroziło wyznanie pewnej byłej pani minister, a obecnie poseł. Myślałem że już wszystko widziałem, i naprawdę nie spodziewałem się tak upiornego, ale trzeba przyznać bardzo szczerego jak na polityka wyznania. Już samo miejsce było niesamowite, bo to tej chwili szczerości doszło w nocy przed cmentarzem. Pani poseł – jak donoszą media – podczas przepychanek z policją broniącą jej dostępu do cmentarza na, którym odbywała się ekshumacja twierdziła,że tam mieszka! Co mam powiedzieć. Coś tak podejrzewałem. Ja tam od dzieciństwa słyszałem, że na cmentarzach mieszkają duchy. I choć do teraz nie wierzyłem, to po tym wyznaniu już mam pewność. Jak mówi wybraniec narodu że tam mieszka… to tam mieszka.

Kiedy byłem małym chłopcem, to moim największym marzeniem było zostać żołnierzem. Ten piękny mundur. Lśniące buty, czołgi. Karabiny. Tak, w pierwszej kolejności chciałem do wojska, ale jeśli nie żołnierzem to chętnie widziałem się jako strażak czy policjant. Choć ci ostatni wtedy inaczej się nazywali. Chyba nie wyróżniałem się w swoich marzeniach spośród rówieśników. Wszyscy, no może większość moich znajomych z podwórka miała podobne pragnienia. Co tu ukrywać, gdy byłem mały pociągał nie mundur. Potem, gdy byłem starszy doszli nowi idole. Uwielbiałem filmy szpiegowskie i nie raz marzyłem,że jestem tajnym agentem wywiadu czy kontrwywiady i dzielnie służę swojej ojczyźnie. No małym chłopcem byłem , nie wiedziałem że to nie ta właściwa Polska jest. Gdy dorastałem, to już tak nie bardzo widziałem się  w mundurze. Wygląda na to, że czym bliżej miałem do zaszczytnego obowiązku wojskowego, tym moje chęci do służby malały.Tu też nie byłem odosobniony. Choć zauważyłem, że wielu moich kolegów ze szkoły, z podwórka, ze studiów nadal bardzo chciało zostać mundurowymi. Ale w odróżnieniu od moich dziecinnych marzeń, oni nie widzieli w wojsku czy policji romantycznej przygody,  ale dobrą pracę.Nie zazdrościłem im, nie podziwiałem, nie przekonywałem ich do zmiany decyzji,nie namawiali mnie też oni. Po prostu oni poszli w jedną stronę ja w drugą.  – Dlaczego idziesz do policji –pytałem.  Odpowiedź zawsze była uzasadniana względami ekonomicznym. – Trochę posłużę i na emeryturę – słyszałem wielokrotnie. Wtedy gdy byłem młody jakoś tak nie mogłem zrozumieć dlaczego oni tak do tych służb idą, nie z porywu serca, patriotycznych uniesień,  chęci służby odrodzonej ojczyźnie, tylko z powodu co tu ukrywać przywilejów. I tak mi zostało do dziś. Nie rozumiem tego.

Kiedyś, nie tak dawno,  spotkałem takiego emeryta w moim wieku. I tak od słowa do słowa, wyrwało mi się, że to takie niesprawiedliwe że żołnierze, czy policjanci, różni funkcjonariusze naszej odrodzonej ojczyzny,wiecznie pogrążonej w kryzysie, nie płacą składek na ZUS. No dobra, poniosło mnie trochę i przy wódeczce wygarnąłem mu wszystkie żale. Wspominałem, że nie podoba mi się ta nadmierne moim zdaniem uprzywilejowanie pewnej grupy społecznej.Bo tych służb jest taka mnogość. Te wszystkie ABWery, kontrwywiady, wywiady, CBŚ, CBA, BOR, straż graniczna, nawet strażacy – oni wszyscy  przechodzili i nadal będą przechodzić na emeryturę wcześniej. No poniosło mnie. W odpowiedzi usłyszałem, że „było iść do wojska a nie teraz marudzić”, że zazdroszczę, że to służba, że nie było łatwo, że to przesada, że słuszne są przywileje, bo tam praca niełatwa. No właśnie praca, ja też pracuję i jest mi niełatwo. Ja też nie na siłę pracę zawodową, tak jak on służbę mundurową, wybrałem.

Nie mam do moich kolegów z wojska, policji czy innych służb pretensji. Każdy, no prawie każdy,  wybiera zawód w którym znajduje korzyści.Tylko mam jedną jedyną prośbę, i tę samą miałem do kolegi emeryta przy wódeczce. Niech mi nie mówią, że to wszystko robili z patriotyzmu, porywu serca, wyższych idei… bo jakby tak było, to nie chcieliby specjalnych przywilejów.  Czy ta służba bez specjalnych przywilejów nadal byłaby tak atrakcyjna? Oni tam tylko pracowali ciężko, ale wiedzieli, że pracować tak będą stosunkowa krótko. Nie zazdroszczę,ale wnerwia mnie to, że nie potrafią się przyznać, że to ekonomia ,a nie porywy serca i dziecięce marzenia zdecydowały o wstąpieniu do elitarnych i uprzywilejowanych służb państwowych. Ja wiem, że to służby władzy służące ochronie państwa. I państwo nagradza tych co je chronią właśnie przywilejami w odróżnieniu  od tych, którzy mają tylko na państwo pracować i płacić podatki. Bo zawsze jest i był nadzorca. Ale dumy z tego, że się jest nadzorcą nie ma żadnej. To tylko chęć bycia uprzywilejowanym.