Od kilku dni obserwuję dyskusję w mediach na temat bezczelności i tego, że to właśnie słowo, jest dla niektórych bardzo obraźliwe. Ale chyba w tym sporze nie powinno chodzić o czystą semantykę słowa „ bezczelność”, ale o to czy powinienem się czuć zagrożony przez moje własne państwo. O to, czy nadal mam prawo wypowiadać się swobodnie nie obawiając się o własne życie. Na jednej ze stron internetowych znalazłem wypowiedź pewnej wdowy: – W czasie wysłuchania publicznego w Brukseli, gdzie jedną z osób referujących była moja córka, po jej wystąpieniu europoseł, były prezydent Litwy, Vytautas Landsbergis powiedział do niej „Pani życie jest zagrożone, proszę uważać, jadąc samochodem”. Zapytałam premiera, czy taka sytuacja jest możliwa. Wtedy usłyszałam, że moje pytanie jest bezczelne” – relacjonowała ta pani rozmowę z premierem. Nie było mnie tam. Wszystko, co wiem opieram na tym, co usłyszałem w radiu, telewizji czy wyczytałem w prasie.  I jeśli to, co zacytowałem jest prawdziwe to ja z całą pewnością zareagowałbym jak premier. Bo jeśli ktoś by mnie zapytał czy zamierzam kogoś zamordować lub będę do tego podżegał to też bym powiedział, że takie insynuacje są, co najmniej bezczelne. Ale może ja się mylę i jestem wielce naiwny.

Nie należę do wielbicieli państwa – jako wszechpotężnej instytucji – ale jakoś trudno mi sobie wyobrazić, w obecnej rzeczywistości, wielki spisek w celu wyeliminowania przeciwników politycznych poprzez zamachy terrorystyczne tylko dlatego, że ci ludzie mówią coś, co dla rządu jest niewygodne. A może, jak sugeruje były prezydent Litwy, w Polsce jednak jest tak, że jak ktoś głośno mówi o katastrofie smoleńskiej, to może obawiać się zamachu na swoje życie. Czyli ta garstka ludzi demonstrujących pod pałacem prezydenckim, która przy każdej sposobności chce wszystkich przekonać, że coś w tej smoleńskiej katastrofie było nie w porządku, jest chyba najbardziej zagrożoną wyginięciem grupą ludzi w Europie. Mam ambiwalentne uczucia. Bo jeśli jest tak jak sugeruje Vytautas Landsbergis i tym, którzy zadają trudne pytania rządowi grozi śmierć, to sytuacja jest wyjątkowo nieprzyjemna. Ale jeśli jest inaczej? Czyli najzupełniej normalnie i bezpiecznie. Przy pewnych, nawet niemałych zastrzeżeniach, co do tego rządu i tego państwa liczę, że nadal można tu, przynajmniej mówić, co się chce, jeśli zrobimy takie zastrzeżenie, to wypowiedzi tego typu są zdecydowanie czymś bezczelnym. Czy były prezydent Litwy z racji pełnionych funkcji w Brukseli wie coś więcej, czego ja biedny szarak nie mam możliwości poznać? Jeśli tak to niech to ujawni i poprze dowodami. Bo to sugeruje, że państwo, w którym żyję może mnie zamordować, jeśli okażę się niewygodny. Nie ma w tym nic dziwnego, że chcę wiedzieć. Mam dość tej ciuciubabki. Tego ciągłego straszenia mnie. A jeśli to tylko insynuacje to jeszcze raz powtórzę: to czysta bezczelność. I powtarzanie takich słów też jest bezczelnością. Bez znaczenia, kto je wypowiada. I nie ma się, co obrażać. Bo bezczelność trudno inaczej nazwać jak bezczelnością. Ale jeśli jest inaczej? Bezczelność to, czy nie bezczelność – oto jest pytanie godne Hamleta.

Kiedyś podczas kolejnych zawodów w kopaniu piłki do bramek, które są dwie, doświadczyłem dziwnej ogólnokrajowej tendencji do wybaczania naszej narodowej reprezentacji kolejnych porażek.  Oni przegrywali kolejne mecze, a tłum kibiców śpiewał radośnie z niewielką tylko nutą żalu w głosach: chłopaki nic się nie stało, chłopaki nic się nie stało. Te słowa powinny stać się zapewne czymś więcej niż tylko stadionową przyśpiewką. Śmiało mogłyby kandydować do naszego narodowego hymnu. Jak uczy doświadczenie, te kilka słów łatwiej zapamiętać, niż nasz dotychczasowy hymn. I może dzięki temu prostemu zabiegowi niektórym politykom żyłoby się łatwiej, a już na pewno śpiewałoby się łatwiej. Nie przekręciłby słów narodowego hymnu były premier. Nie usłyszelibyśmy: z Polski do Wolski zamiast z ziemi włoskiej do Polski, – bo przecież każdy zapamiętałby tych kilka prostych słów wybaczenia: chłopaki nic się nie stało. To, że nic się nie dzieje i że nic się nie stało to ostatnio najpopularniejsze słowa, jakie wypowiada opozycja. – Rutynowa wizyta, w trakcie, której nic szczególnego się nie wydarzyło – w ten sposób prezes prawych i sprawiedliwych ocenił wizytę prezydenta Bronisława Komorowskiego w USA. – Wizyta prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa nie przyniosła Polsce nic ani w kwestiach gospodarczych, ani w sprawie Katynia, ani jeśli chodzi o wyjaśnianie spraw związanych z katastrofą smoleńską – tak ocenia pobyt prezydenta Federacji Rosyjskiej w Polsce prezes. Czyli klasycznie: chłopaki nic się nie stało. Bo przecież cokolwiek by się działo i cokolwiek by się wydarzyło to i tak w ocenie opozycji nic się nie stało. Odnoszę wrażenie, że nawet jakbyśmy nawet przyłączyli do Polski Rosję i Stany Zjednoczone to i tak nadal słyszałbym głosy: nic się takiego nie wydarzyło.

– Gdzie jedziesz? Podwieziesz mnie do bidy? – usłyszałem głos za plecami, gdy podchodziłem do samochodu zaparkowanego przed biurem. Odwróciłem się i zobaczyłem dawno nie widzianego kolegę. – Pewnie, wsiadaj – odpowiedziałem. I nie musiałem pytać – co u ciebie, bo cel naszej wspólnej teraz podróży był dla mnie najzupełniej jasny i klarowny oraz zdradzał wszystko, co też nowego wydarzyło się u mojego przyjaciela. Już w samochodzie dowiedziałem się, że wybiera się do urzędu celem zarejestrowania się jako bezrobotny. Postanowiłem mu towarzyszyć i w ten sposób znalazłem się o poranku w powiatowym urzędzie pracy. Już u drzwi tej instytucji powitał nas nieprzebrany tłum petentów. Istne mrowie ludzkie kłębiło się na korytarzach i na schodach. Przedzieraliśmy się dzielnie przez to ludzkie zgromadzenie aż do pokoju, gdzie zgodnie z wiedzą mojego kolegi i przewodnika po zakamarkach urzędu, znajdował się pokój gdzie dokonywano rejestracji bezrobotnych.  Podczas tej przeprawy przez ludzkie morze nagle przypomniał mi się przeczytany kilka miesięcy temu artykuł w jednej z lokalnych gazet. – Obecnie w naszym mieście stopa bezrobocia wynosi ponad dwadzieścia dwa procent – przeczytałem wtedy w dzienniku a teraz już byłem pewien, że całe te dwadzieścia kilka procent razem z nami znajduje się w tym powiatowym urzędzie pracy.

Po chwili – dla mnie trwającej prawie wieczność – i po nadludzkim wysiłku przedzierania się przez tłum dotarliśmy do przedsionka pokoju, w którym mój przyjaciel miał dokonać swej rejestracji w systemie i w ten sposób osiągnąć status bezrobotnego. Pomieszczenie wyglądało jak poczekalnia na małym lotnisku. Rzędy plastikowych krzesełek. Wszystkie skierowane w stronę drzwi, nad którymi wisiała tablica świetlna. – Musimy mieć numerek – poinformował mnie znajomy. Dopiero teraz dostrzegłem terminal stojący niczym mały pomnik przed rzędem krzeseł. Zbliżyliśmy się do urządzenia i przeczytaliśmy wyświetlający się na nim napis: brak numerków! – No i po sprawie! Możemy wracać – skwitował smutno mój kolega. Dowiedziałem się, że to nie jest jego pierwszy raz w takiej sytuacji. On tak już od czterech dni i nigdy nie ma szczęścia w tej wirtualnej kolejce. Zawsze wyświetlacz urządzenia do wydawania numerków wita go smutną wiadomością: brak numerków. A jak wiadomo ci, co nie posiadają tych mitycznych numerków nie mogą się zarejestrować. Z rozmów z ludźmi oczekującymi w poczekalni dowiedzieliśmy się, że numerków to już nie ma od dawna. Zdziwiłem się, bo było dopiero przed godziną dziewiąta rano a urząd czynny jest od siódmej trzydzieści. Różna też była wiedza naszych współtowarzyszy oczekiwania na temat liczby wydanych przez automat numerków. Jedni – ci wśród petentów byli w większości – mówili, że jest ich tylko trzydzieści. Ale byli i tacy, którzy uważali, że jest ich ponad dwieście.  Tak czy inaczej mitycznych numerków nie było. A wiedza o tym jak je zdobyć była właśnie porównywalna do greckich mitów. Ktoś podobno widział je z samego rana. Jakiś pan, starszy wiekiem mówił, że on ma, ale przed zamkniętym urzędem pojawił się tuż po szóstej rano. Jakaś pani twierdziła, że numerki były… ale rano. Czyli ogólnie nikt nic nie wie.

Gdy chcesz się czegoś dowiedzieć to idziesz do informacji. I my też w swojej naiwności udaliśmy się do odpowiedniego pokoju, gdzie jak głosił napis na drzwiach udzielali informacji właśnie. W pokoju siedziała na fotelu za biurkiem urzędniczka trzymająca w jednej ręce kanapkę, a w drugiej kubek z herbatą. Ale jedyne, czego od niej się można było dowiedzieć to, to, że trzeba wrócić do pokoju, do którego wchodzi się właśnie z numerkami i tam zapytać. Wróciliśmy i nawet udało nam się wejść do tego pokoju. Co nie było łatwe, bo tłum chciał nas zlinczować za sam pomysł wejścia tam bez kolejki. Nie inaczej naród potraktował pewnego pana z dzieckiem na ręku.  – Chuj mnie to obchodzi, że przyszedłeś z dzieckiem. Tu się z dzieckiem nie przychodzi! – powiedziała pani z kolejki. Była to starsza pani, zapewne prywatnie, kochająca babcia swoich wnucząt.  Gdy się już kolega po wielu trudach dostał do pokoju w celu zaczerpnięcia ze źródła informacji dowiedział się, że wydano ponad dwieście numerków a obsługiwany jest trzydziesty któryś. – Niech sobie pan sam przekalkuluje czy opłaca się panu czekać – powiedziała urzędniczka. Nie czekaliśmy. Mój kolega przyjdzie tam znów jutro. Wieczorem naszła mnie taka refleksja. Czy nie dałoby się wzorem pewnego posła – który znalazł rozwiązanie jak nie wstępując do partii prawych i sprawiedliwych być w tej partii jednocześnie – zastosować podobne rozwiązanie wobec mojego państwa, które w taki sposób, jaki wiedziałem dziś rano traktuje swych najbardziej potrzebujących pomocy obywateli?  Socius et amicus populi Romani. Ta zaczerpnięta z rzymskiego prawa maksyma brzmiałaby mniej więcej tak: sprzymierzeniec i przyjaciel państwa polskiego. I tyle. Bo jakoś tak coraz bardziej o tym państwie nie mogę powiedzieć: moje.

Zaciekawiła mnie króciutka notatka, jaką wyczytałem w lokalnym wydaniu Gazety Wyborczej. Dziennikarz informuje swych czytelników, że były wiceprezes pewnej miejskiej spółki nie szantażował prezydenta mojego prowincjonalnego miasta ujawnieniem nieprawidłowości w swej byłej firmie. Prokuratura uznała, że informacje, na które się powoływał, okazały się prawdziwe i w interesie społecznym było ich ujawnienie. Dlatego umorzyła postępowanie a decyzja nie jest prawomocna. Należałoby dodać, że notka została oparta na wypowiedzi rzecznika prokuratury okręgowej w moim mieście. A chodziło o śledztwo, które prokuratura prowadziła po doniesieniu prezydenta na swojego byłego podwładnego. Szef naszej lokalnej władzy zgłosił organom sprawiedliwości, że pewien pan, odwołany wiceprezes miejskiej spółki, zażądał przywrócenia go na stanowisko, strasząc, że ujawni wszem i wobec treść nagrań kompromitujących prezydenta, które nagrał podczas ich spotkania. Kiedy dziś rano rozmawiałam z kolegą o tym wydarzeniu oraz o umorzeniu śledztwa przez prokuraturę, mój znajomy skwitował to słowami: taka afera z taśmami prawdy, jakie miasto. Możliwe, że coś ma do tego wyjątkowość mojego grodu, ale mnie przecież zaciekawiło samo uzasadnienie decyzji.

Spróbujmy to zrozumieć. Pewien pan X nagrywa potajemnie własnego przełożonego by mieć coś na niego, co mu – w sytuacji zagrożenia jego posady – pomoże. Potem pan X zostaje zwolniony z pracy i nie szantażuje przełożonego – jak chce prokuratura- tylko informuje go, że jak nie powróci na posadę to ciemne sprawki swojego pryncypała ujawni opinii publicznej. I to jest najzupełniej legalne przy założeniu, że zdobył na swego szefa informacje prawdziwe. I wszystko to nie ma znamion przestępstwa. Albo jeszcze inaczej. Jeśli wiedziałbym i miał na to dowody, że mój znajomy zdradza żonę, a następnie zaproponowałbym bym mu, że jego małżonka nie dowie się o jego kochance, jeśli powiedzmy będzie mi fundował koniaczek, co wieczór, to w zasadzie przy założeniu, że ów znajomy naprawdę zdradza swą żonę wszystko byłoby w porządku i mój znajomy nie powinien mieć do mnie pretensji. Bo czyniłem tak w trosce o prawdę oraz działałem w dobrze pojętym interesie społecznym. Bo jak wiadomo, rodzina jest najwyższym dobrem społecznym. Jeśli kogoś „szantażujesz” prawdą to nie jest to już szantaż tylko działanie w dobrze pojętym interesie publicznym. Pomijam już fakt, że jeśli prokuratura uznała, że informacje, na które się powoływał ten były wiceprezes miejskiej spółki, okazały się prawdziwe i w interesie społecznym było ich ujawnienie to, dlaczego ja nadal nic o nich nie wiem. Wiem tylko, że śledztwo w sprawie tego niby szantażu, który szantażem okazał się nie być, zostało umorzone, bo to, czym szachowano prezydenta okazało się prawdą. Dla pewnej sprawiedliwości dobrze byłoby ujawnić tę prawdę o czynach prezydenta i to raczej przed, a nie dzień po wyborach.

Mam kłopot z demokracją. Ale nie z tą znaną ze słownikowej czy encyklopedycznej definicji. Ja mam kłopot z naszą demokracją w wersji upaństwowionej. Takiej opłacanej z budżetu. Takiej, gdzie w wyborach bierze udział tylko trzydzieści kilka procent uprawnionych do głosowania i to ci ludzi decydują, kto będzie nami władał. Demokracja to rządy ludu. To wie każdy. Ale czy nie jest to sytuacja, co najmniej dziwna, gdy lud nie bardzo chce rządzić?  Dlaczego nikt nie zadaje sobie pytania jak to się dzieje, że w Polsce frekwencja wyborcza nie przekracza pięćdziesięciu procent? Właściwie stale słyszę utyskiwania, że jest źle, ale jakoś tak nikt nie pali się do stwierdzenia, że wiarę w demokratyczne rządy w takim wydaniu, jakie mamy u nas, podziela tylko zdecydowana mniejszość.  W jednej z definicji demokracji znalazłem zdanie: źródło władzy stanowi wola większości obywateli. Ciekawe jak przyjąć sytuację, w której w moim mieście frekwencja w wyborach samorządowych najprawdopodobniej nie przekroczyła trzydziestu procent, ale i tak jest ona wyższa niż cztery lata temu, gdy w drugiej turze, ledwo przekroczyła dwadzieścia procent. Gdzie jest ta wola większości, jeśli tylko trzydzieści procent wybrało a ten, co został wybrany ma poparcie niewiele ponad sześćdziesięciu procent. Wola większości objawiła się raczej w tym, że wyborcy zostali w domu i nie głosowali. Jeśli siedemdziesiąt procent społeczeństwa mojego prowincjonalnego miasta nie widziało potrzeby uczestniczenia w tym obywatelskim przywileju i obowiązku – jak uwielbiają udział w wyborach nazywać media – to jest to raczej w pewnym sensie głosowanie przeciw. I naprawdę najwyższy czas zapytać tą zdecydowaną większość, dlaczego tak postępuje i czego chce. A widzę i słyszę, że dla tych ludzi politycy mają jedną odpowiedź: nie głosowaliście to teraz nie macie prawa nas krytykować.

Najważniejsze w wyborach jest to, że mamy kandydata, na którego zdecydowalibyśmy się ewentualnie oddać nasz głos. I raczej nie może to być tak, że głosujemy na tego, kto nam najbardziej odpowiada z tych, którzy nam w zupełności nie odpowiadają. Wielu z tych, co zostali w domach nie chciało wybierać między złym a jeszcze gorszym. Nie wierzę żeby coś wspólnego z demokracją miała zasada mniejszego zła w imię demokracji. Uważam, że jeśli nikt nie spełnia moich oczekiwań, ale zagłosuję, bo to jest obywatelski obowiązek, to nie jest to najlepsze rozwiązanie. W sejmie odbyła się kilka dni temu debata nad projektem platformy obywatelskiej w sprawie ograniczenia finansowania partii z budżetu. Była to chyba jedna z najbardziej burzliwych debat, jakie widział nasz parlament. Ale przecież nie ma się co dziwić. Przecież chodziło o pieniądze. Pieniądze na partie polityczne. A nie takie na przykład wydatki na szkolnictwo czy na opiekę zdrowotną. Ja popieram każdą inicjatywę, która prowadzi do rezygnacji przez polityków w tych trudnych czasach z ich przywileju sięgania po pieniądze z budżetu. Ale też nie miałem złudzeń jak się to wszystko zakończy. Wiedziałem, że nic z tego nie będzie. Pewien poseł prawych i sprawiedliwych mówił, że jego zdaniem rozstrzygając o ewentualnym obniżeniu subwencji posłowie stoją przed decyzją, „czy partie będą finansowane przez społeczeństwo i jemu będą służyć, czy przez biznes, choćby hazardowy”. Ciekawy pogląd. Wygląda na to, że bez finansowania partii politycznych nie będzie w Polsce demokracji. Jak widać po wyborach pan poseł żyje w jakiejś alternatywnej rzeczywistości. Jeśli jest tak dobrze to, dlaczego tak wielu wyborców zostało w domach? Jeśli tak dobrze finansowane z budżetu partie nie zdołały przekonać do siebie nawet połowy społeczeństwa to chyba to jednak źle wydane pieniądze. Mam taki pomysł. A może tak płacić za uczestnictwo w wyborach? To by się dopiero przyczyniło do rozwoju demokracji! Każdy po dwieście złotych za uczestnictwo w wyborach.  To dopiero byłaby prawdziwa demokracja. Jak płacimy za to żeby utrzymywać partie, to możemy też na podobnej zasadzie zacząć hodować wyborców? W końcu przecież od dawna wiadomo, że pieniądze są najważniejsze i bez nich nie ma prawdziwej demokracji.  

Polska pod śniegiem – przeczytałem dziś rano na przesuwającym się przez ekran telewizora pasku. A że kolor paska sugerował, że to jakaś nadzwyczajna wiadomość zerwałem się z łóżka, aby sprawdzić czy jest tak źle jak sugerował ten alarmujący ton notatki. Za oknem spokojnie padał śnieg i daleko jeszcze było do tragedii. Za plecami słyszałem zaniepokojony głos telewizyjnego redaktora, który ogłaszał kolejne klęski związane z zimą. – Potężne kłopoty ze śniegiem na drogach, kolei i na lotniskach – oznajmił pan z telewizji. Faktycznie za oknem mogłem zobaczyć jak trwa wielka walka kierowcy z warunkami atmosferycznymi. Dla mnie to nic nowego. Odkąd tu mieszkam jeszcze nie zdarzyło się, aby administracja mojego domu tak od razu i z własnej inicjatywy zabrała się do odśnieżenia parkingu. Tam zimę zauważają tak koło stycznia i nic ich nie przekona, że jest inaczej. Na urzędnika nie ma rady. Jak nie zadzwonisz do nich i nie nakrzyczysz to nie ma, co liczyć, że sami z siebie coś zrobią. Za parkingiem jest miejska droga, ale niestety nie znalazła się w pierwszej grupie do odśnieżania. Dlatego jak już udało się kierowcy, którego obserwowałem, wydostać z zasypanego parkingu wjechał on na białą drogę i… tam znów się zakopał. Czyli jak zawsze. Jak co roku prawie.

Za oknem spokojnie i kojąco padał sobie śnieg. A w telewizji kolejny dziennikarz ogłaszał narodową tragedię.  – Pani kierowniczko, ja to wszystko rozumiem… Ja rozumiem, że wam jest zimno, ale jak jest zima to musi być zimno! Tak? Pani kierowniczko, takie jest odwieczne prawo natury! – przypomniało mi się zdanie z polskiej komedii. No tak! Jak jest zima to pada śnieg. I chyba nie jest to nic nowego i niespodziewanego w naszej strefie geograficznej. I dla mnie nie jest to niespodzianka. A jednak odnoszę wrażenie, że dla wielu jest to jakieś wielkie zaskoczenie, że jak jest zima to jest zimno i pada śnieg. Jak zrobi się biało to wszystkich to zdecydowanie zaskakuje.  Nie żeby mnie nie denerwowało to, że muszę przedzierać się do pracy przez zaspy. Ale pogodziłem się już ze swym losem. Ja wiem, że nie ma, co nawet odśnieżać samochodu, bo i tak nie wyjadę z parkingu pod blokiem. Ja wiem, że nie ma, co czekać na autobus, bo i tak się spóźni lub nie przyjedzie wcale. Bo jest zima. Wiem, że muszę ciepło się ubrać i brnąć do pracy piechotą przez nieodśnieżone chodniki. Bo u nas w mieście jest podstawowa zasada, że bardziej dba się o kierowców niż o pieszych. Ale o tym wiem, że jak jest zima to musi być zimno. I wiem, że nie ma, co liczyć na służby, bo one zawsze są zaskoczone. A może to nie zima zaskoczyła drogowców, bo oni za zawsze byli doskonale przygotowani, to po prostu spadło za dużo śniegu i tego się nikt nie spodziewał.

Dwóch rzeczy można być pewnym – podatków, czyli tego, że nam ich państwowi urzędnicy nie odpuszczą aż do śmierci oraz tego, że zgodnie z tradycją, choć jeden z naszych kanałów telewizyjnych, wyemituje w święta komedię Kevin sam w domu. Takie połączenie w jednym zdaniu świąt oraz podatków wcale nie jest przypadkowe. Bo jak wyczytałem w gazecie Dziennik Gazeta Prawna nasz Fiskus uważa, że dając komuś prezent świąteczny, przekazujemy mu darowiznę. Jeśli obdarujemy najbliższą rodzinę to nie jest do problem. Najbliższa rodzina nie musi płacić od naszych prezentów, czy jak woli Fiskus darowizny, podatku. Kłopot zaczyna się, gdy pod choinką chcemy położyć prezent dla kogoś, kto nie jest jeszcze naszą rodziną. Czyli jeśli kupię – zakładając, że mnie na to będzie stać – mojej dziewczynie raz na pięć lat nawet średniej klasy laptopa oraz dobry aparat fotograficzny to, jako bonus do prezentu gwarantuję jej równocześnie wizytę w urzędzie skarbowym. Pewnie jest to forma wspierania rodziny, bo w przypadku konkubinatu, coroczny prezent w postaci na przykład naszyjnika z pereł może być problemem. Dlatego choć jak powszechnie wiadomo najlepszym przyjacielem dziewczyny są brylanty, to trzeba bardzo uważać na ceny prezentów. I może lepiej nie kupować drogiego zegarka a coś znacznie tańszego. Bo jeśli jesteśmy szczodrzy oraz stali w uczuciach mając jedną partnerkę przez pięć lat, i swojej sympatii kupować będziemy przez te lata prezenty, których wartość w sumie przekroczy dziewięć tysięcy sześćset trzydzieści siedem złotych, to będzie ona musiała udać się do urzędu skarbowego i tam zgłosić wartości otrzymanych upominków oraz zapłacić stosowny podatek.

Mój znajomy opowiadał mi o pewnym przypadku ze swojego życia. Podczas wigilijnego wieczoru jego teść ogłosił, że ma on dla swej ukochanej córki – a żony mojego kolegi – specjalny prezent. Całą rodziną udali się, więc wigilijni goście do garażu gdzie czekał na małżonkę mojego kolegi nowiutki samochód. Zaskoczenie i radość była wielka. Prezent to przecież nie byle jaki. Ale jeszcze większe zaskoczenie spotkało mojego znajomego, gdy po powrocie do wigilijnego stołu znalazł swój prezent, który otrzymał z okazji świąt od swoich teściów. Żona dostała nowe auto, on otrzymał parę bardzo ładnych i praktycznych… skarpet. Mój przyjaciel miał trochę żalu. Coś go tam pod sercem ukłuło. Bo przecież skarpetki to nie samochód i trudno je porównywać, ale jak się teraz okazuje taki sposób obdarowania był pewnie głęboko przemyślany. Teściowie dając auto córce obdarowywali przecież swą najbliższą rodzinę, przez co była ona zwolniona z obowiązku zapłacenia podatku. A jak wiadomo, zięć to żadna rodzina, więc pewnie on dostał skarpety właśnie, dlatego, żeby nie musiał płacić podatku od darowizny. Czyli ktoś o nim pomyślał. Nie chodziło o to, że go – jako męża ich córki nie doceniano. Teściowie wszystko to zrobili dla jego dobra, aby nie miał od kłopotów z Fiskusem. Obowiązek zapłacenia podatku ominie tylko osoby z najbliższej rodziny, gdyż są zwolnione z podatku przy przekazywaniu darowizn. A on, jako zięć tylko, a nie bliska rodzina mógł być narażony na zapłacenie podatku.

Jeśli ktoś, kto nazywa się naszym przyjacielem za naszymi plecami obgaduje nas oraz knuje przeciwko nam, to zapewne, gdy wyjdzie to na jaw osoba ta przyjacielem naszym przestaje być. Bardzo łatwo możemy osądzić kogoś, kto tylko udaje, że się z nami przyjaźni a okazuje się niegodny naszego zaufania. Nie będziemy też zapewne szczęśliwi dowiadując się, że ktoś, kogo uważaliśmy za bliskiego kolegę okazuje się tym, który w tajemnicy przed nami obmawia nas i wyśmiewa. W takich międzyludzkich stosunkach sprawa jest prosta i łatwa do przewidzenia. Ktoś, kto nadużył naszego zaufania przestaje być naszym przyjacielem. Tak jest między zwykłymi ludźmi w większości takich przypadków. Inaczej sprawy się mają, jeśli przyrównamy te oczywiste prawdy ze stosunków międzyludzkich do tego, co dzieje się między rządami państw. Tam czymś naturalnym jest udawanie przyjaźni. Zawsze szczerze radowały mnie takie obrazki telewizyjne z oficjalnych wizyt prezydenta kraju X u premiera kraju Y tak dla przykładu oczywiście nazwanych. Przywódcy oficjalnie ściskają się za ręce. Uśmiechają się do kamer. Dużo mówią o tym, że oto nastał całkiem nowy rozdział w przyjaznych stosunkach między obydwoma krajami… że teraz po latach nastąpi nowe otwarcie… i takie dam oficjalne wypowiedzi. Bo w stosunkach międzypaństwowych występuje coś, co można nazwać polityką oficjalną i o tej właśnie napisałem powyżej. Ale istnieje też cześć tajna przez poufną i dopiero wtedy robi się ciekawie, kiedy to, co utajnione staje się oficjalne.

W czasie, gdy portale internetowe największych światowych gazet publikują pierwsze analizy nowych dokumentów serwisu Wikileaks dotyczących amerykańskiej dyplomacji dość jasno widać, na czym polega ta dwoistość. Jak bardzo różni się świat oficjalny od tego tajnego. Nie jestem tym zaskoczony. Raczej mam uczucie, że potwierdziło się to, o czym od dawna wiedziałem. Teraz mam jeszcze większą pewność, że to, co wiem oficjalnie, zdecydowanie rożni się od tego, co w państwie jest poufne. Przez lata słyszałem, że mam skłonności do spiskowej teorii dziejów. Że wszędzie widzę spisek a przecież państwowa rzeczywistość jest klarowna i przejrzysta i nie mam, co na siłę szukać w niej tajemnic. A tajemnice są i pewnie będą, bo taka jest natura państwa, jako instytucji. Wiem, że to wszystko, co piszę jest naiwne, ale nic na to nie poradzę, że chciałbym, aby rządy państw nie prowadziły gier strategicznych, tylko ze sobą szczerze rozmawiały. Żeby bezpieczeństwo Polski nie wynikało z geopolitycznych targów, z których wynika, że jeśli u nas nie będzie rakiet jednego supermocarstwa, to drugie supermocarstwo nie postawi gdzieś swoich. Wiem, naiwność. Ale co ja poradzę na to, że chciałbym żeby tak właśnie było a tak nie jest. Że chciałbym jawności w polityce i dyplomacji a jej nigdy nie dostanę, że chciałbym szczerości a nie mam, co na nią liczyć.  – Człowiek tworzy instytucje, które potem zdobywają władze absolutną i są przekonane, że człowiek jest ich własnością – powiedział kiedyś Milos Forman. Rządy powstają z naszego wyboru a następnie ludzie u władzy przestają wierzyć swoim własnym obywatelem i wszystko utajniają. To, o czym rozmawiają nie może być dla nikogo znane. Nawet nie mogą tego znać ci, co rządy wybierają.  I gdy nagle ktoś opublikuje zapisy targów między państwami robi się nieprzyjemnie.  A mnie jest nieprzyjemnie, bo mam wrażenie, że nikt mi o niczym nie mówi. Albo mówi mi tylko to, co mam usłyszeć oficjalnie. A reszta zawsze pozostaje tajna i poufna.

Świat z komedii Miś jest w Polsce wiecznie żywy. Każdego dnia oglądając w telewizji wiadomości z naszego politycznego życia doznaję dziwnego uczucia, że ja już to kiedyś, gdzieś widziałem. Że ja już to kiedyś słyszałem. Że o tym czytałem. Doskonale wiem, że ta polska komedia to tylko fikcja. Ale co ja zrobię, jeśli co chwila ujawniają się nowi bohaterowie naszego doczesnego życia jakby żywcem wycięci z filmowych kadrów.  Dlatego pewnie tak często kolejne cytaty z tego filmu odnoszą się do naszego współczesnego życia. – Stasiek! Tyś się na Amerykana zrobił! Kojak? W tym filmie tak się ciebie stało? – Każdy pewnie pamięta to zdanie z Misia. Aż się prosi, aby to teraz wykorzystać. Ten cytat filmowy jak ulał pasuje do współczesnej wypowiedzi prezesa prawych i sprawiedliwych o nowym image swojego byłego kolegi partyjnego. – Mnie, nie ukrywam, najbardziej zastanowiła jego nowa kreacja. Ta głowa ostrzyżona. To wygląda dość uderzająco, to mi przypomina takie ukraińskie obyczaje… Można powiedzieć kozackie – stwierdził ze śmiechem były premier z wrodzoną sobie delikatnością i znawstwem tematu.

Słysząc wypowiedź prezesa myślałem o swym losie łysola głaskając się po króciutko ogolonej głowie. Mam taką fryzurę od dawien dawna, ale po raz pierwszy słyszę, że to ukraińskie obyczaje. Dotychczas byłem, co najwyżej z powodu moich włosów lub raczej ich braku przyrównywany do potężnych panów, co to na początku rozmowy z interlokutorem raczej walą z główki a potem zadają pytania. Jak ktoś tak uogólnia na podstawie braku owłosienia na mojej głowie to zawsze jest mi bardzo przykro i to z dwóch skrajnie rożnych powodów. Pierwszy to taki, że przecież ze mnie żaden tam zadymiarz a raczej niespotykanie spokojny człowiek. Dobrze, przyznam to od razu, z utrwalonego w świadomości społecznej obrazu łysego bandyty, mam tylko łysą czaszkę z lekkim meszkiem owłosienia. Bo jeśli chodzi o bicepsy i masę mięśniową to jestem raczej przeciwieństwom osobnika grubo ciosanego z wielkim karkiem i kwadratową szczęką. Ja to raczej jestem chucherkiem. A tu, takie porównania spotykają przez ten brak owłosienia- jakbym był postrachem na dzielnicy. Drugi powód, z jakiego jest mi przykro, gdy słyszę o sobie takie wypowiedzi to ten, że ja nawet jakbym chciał to nigdy nie będę miał na głowie fryzury afro czy wielkiej lwiej grzywy jak na przykład Wodecki. Takie geny. Łysieję i już. I nic tego nie zmieni. I dlatego mam taką fryzurę.

Przez te lata słyszałem – zabawne dla tych, co to mówili – zdanie z Misia: Tyś się na Amerykana zrobił! Kojak? W teatrze…W mordę kopany! W życiu bym do teatru nie poszedł! No i teraz dzięki uprzejmości prezesa do repertuaru tych, co to uwielbiają żarty z mojej fryzury doszło kolejne powiedzonko. – Ta twoja głowa taka ostrzyżona. To mi przypomina takie ukraińskie obyczaje… Można powiedzieć kozackie – tymi słowy przywitał mnie mój znajomy dziś rano. Tak, bardzo dziękuje panie prezesie. Załatwił mnie pan na cacy. Przez lata byłem Amerykanem, Kojakiem… A teraz, co? Dodatkowo zostałem Ukraińcem i Kozakiem.

Widzisz szakalu? Przegrałeś… – mówi do swego byłego męża Irena Ochódzka – Z tobą przegrać to jak wygrać – odpowiada Miś czyli filmowy Ryszard Ochódzki. Ta wymiana zdań między bohaterami polskiej komedii najlepiej charakteryzuje stan w jakim znaleźli się wielcy szamani naszej polityki z tych najbardziej prawych i sprawiedliwych. Wielki szacun – jak mawiają młodsi ode mnie. I mówię to z pewną odpowiedzialnością choć ironicznie zarazem. Bo ja bym tak nie dał rady. Tak bez zająknięcia. Bez mrugnięcia okiem . Spokojnie i bez skrępowania nie potrafiłbym – ja maluczki – przekuwać porażkę w sukces. No nie dał bym rady. Ale ja nie jestem politykiem. Jak widać i słychać powstała u nas całkiem nowa świecka tradycja, zasada: przegrać- to jak wygrać. Jest ona jak świeży powiew w naszej skostniałej i zabetonowanej polityce. Do niedawna wydawało mi się że jak ktoś przegrywa to nie ma co z wynikiem wyborczym dyskutować. Poniósł porażkę i trzeba się do niej przyznać. Ale okazuje się że żyłem w wielkim błędzie. Bo przecież przegrana może być wygraną, jeśli oczywiście wcześniej założymy lub będziemy przewidywać, że będzie jeszcze gorzej niż jest teraz. Jeśli przykładowy Marian K. z wąsami pod nosem, dopuści się zdrady legalnej małżonki, z osobniczką płci przeciwnej – nazwijmy ją Mariolą W. – to przecież prawowita małżonka Aldona K. w myśl tej logiki nie powinna mieć do Marian K. żadnych pretensji. Bo od dawna uważała przecież, że jej ślubny to skończony łotr i wiarołomca. Czyli choć zdradził swą ślubną to tylko raz, a przecież … – przewidywania były gorsze. To dobry wynik, pozytywny trend – że pozwolę sobie na cytat ze słów pewnego polityka prawego oraz sprawiedliwego. Wiem, przykład nie za dobry zważywszy na świętość partii i jej przywódcy. Ale co tam. Chciałem dość dokładnie uzmysłowić czytelnikom zawiłości zjawiska jakim jest przegrać a jednocześnie wygrać.

W zasadzie sam nie wiem dlaczego się czepiam. Od dawna wiadomo przecież, że żadne krzyki i płacze nikogo nie przekonają, że białe jest białe, a czarne jest czarne jak mawiał klasyk. Więc dlaczego miałoby mnie przekonać coś tak banalnego jak przegrania w wyborach. Nawet jak przegrywasz to jednak wygrywasz, bo mogło być jeszcze gorzej. – Nigdy nie jest tak źle żeby nie mogło być jeszcze gorzej – powtarza przy każdej okazji moja koleżanka z pracy. I ma dziewczyna rację. Jeśli przyjmiemy, że prawi i sprawiedliwi wraz ze swą partią znikną zupełnie z tego co ładnie się nazywa scena polityczną, jeśli z tej politycznej organizacji odejdą już niemal wszyscy, to nawet zdobycie jednego mandatu w najbliższych wyborach parlamentarnych może okazać się ogromnym sukcesem, bo przecież wszyscy mówili, że już ich nie ma. A tu takie zwycięstwo! Jeden poseł na sejm a przecież wróżyli koniec polityczny. Warto już teraz ogłosić jakiś plan minimalny, aby potem każde odstępstwo od planu zerowego było sukcesem i wielkim zwycięstwem.

Z wyborami zawsze jest tak, że ustawiają kolejność na scenie politycznej. Ktoś jest pierwszy, ktoś jest drugi, trzeci i tak dalej. Ale okazuje się, że nawet zdobywając ogromną przewagę w głosach wyborców można wybory przegrać. I nic nie przeszkodzi pewnemu politykowi tłumaczyć, że partia która wzięła władzę od sejmików wojewódzkich, przez powiaty i gminy, jednak tak naprawdę przegrała z kretesem. Jeśli nie można pochwalić się wynikiem takim jak zdobycie największej liczby mandatów, to można znaleźć inne równie ważne zastępcze zwycięstwo. Zawsze można powiedzieć, że partia prawych i sprawiedliwych zdobyła więcej głosów niż dawały jej przedwyborcze sondaże. I jest wielkie zwycięstwo! I są powody do dumy! I przy takim sposobie postrzegania rzeczywistości można łatwo znaleźć wielkiego przegranego, bo jak wiadomo trzydzieści jeden procent w porównaniu do pięćdziesięciu, jakie były w sondażach, to porażka. A tak było z platformą. Aż szkoda, że wyborów samorządowych nie wygrywa ten kto osiągnie lepszy wynik w sondażach. Jest pewien prawy i sprawiedliwy polityk który twierdzi, ze jeśli porówna się sondażowe notowania PiS z wynikami wyborów, to okazuje się, że – w przeciwieństwie do Platformy – jego partia osiągnęła sukces. Aż szkoda, że nadal używa się tych przestarzałych metod z urnami i wyborcami.